Çin əsas texnoloji sahələrdə hətta ABŞ ilə rəqabət aparan yüksək texnologiyalı supergücə çevrilib. Bununla belə, Çinin yüksəlişinin əsası böyük ölçüdə ABŞ və Avropanın texnologiyalarının və imkanlarının klonlanması üzərində qurulub. Bu gün də daxili innovasiya və istehsalın artmasına baxmayaraq, Çin bəzən Qərb texnologiya və platformalarının birbaşa surətini çıxarmağa üstünlük verir.
Görünür, Pekin bu yaxınlarda Almaniyanın “Boxer” çoxməqsədli zirehli maşını ilə bağlı məhz bunu edib. Çinlilər alman “Boxer”inə demək olar ki, tam bənzəyən zirehli personal daşıyıcısı hazırlayıblar. Bu maşın V formalı alt hissəyə, modul quruluşa və zirehli sürücü kabinəsinə malikdir. Bu fakt Çinin Baotou Sənaye Zonasında maşının sınaq sürüşləri zamanı çəkilmiş görüntülər əsasında təsdiqlənib.
Ehtimal olunur ki, bu alman sisteminin surəti sınaqlardan uğurla keçdikdən sonra Çinin böyüyən və getdikcə daha rəqabətli silah ixracı sənayesi üçün ixrac modeli kimi istifadə olunacaq. Sənaye nəşri olan “Defence-Blog” bildirir ki, “platforma beynəlxalq müştərilər tərəfindən istifadə olunan “Boxer” variantları ilə uyğun qüllə və silah sistemləri üçün modul sınaq bazası rolunu oynaya bilər”.
Çin Almaniyanın silah sənayesini kopyalayır
Beləliklə, bu, Çinin daha bahalı Qərb rəqiblərindən, bu dəfə alman silah istehsalçılarından sonra bazara daxil olaraq, alman sisteminin ucuz surətləri ilə bazarı sıxışdırmağa çalışmasının klassik nümunəsidir. Çin versiyasının alman orijinalı qədər keyfiyyətli olması ehtimalı azdır, alman mühəndisliyi hələ də bənzərsiz sayılır.
Lakin sistemi və onun komponentlərini Alman sisteminə mümkün qədər eyni etməklə, Pekinin silah sənayesi nümayəndələri Yaxın Şərq bazarında daha ucuz qiymətlərlə oxşar məhsul təklif edərək pay əldə etməyi hədəfləyirlər.
Maşının xarici dizaynı, o cümlədən qeyd olunan V formalı alt hissə alman sisteminin demək olar ki, güzgü əksidir. Adı açıqlanmayan Çin zirehli personal daşıyıcısı ilə alman “Boxer” arasında bu səthi oxşarlıqlardan kənarda isə Çin platformasının daxili quruluşu haqqında çox az məlumat mövcuddur.
Məsələn, Çin sisteminin üzərində hər hansı nişan və ya şirkət loqosunun olmaması diqqət çəkir. Bu isə maşının hələ eksperimental mərhələdə olduğunu və kütləvi istehsala keçməyə tam hazır olmadığını göstərir.
“Boxer” piyada döyüş maşınının (A2/A3) texniki göstəriciləri
İstismara verildiyi il: 2011
İstehsal olunan say: 1866-dan çox (bütün variantlar üzrə)
Uzunluq: 7,93 metr
Döyüş vəziyyətində ümumi kütlə: təxminən 36,5 ton
Asqı sistemi: Spiral yaylar və amortizatorlarla ikiqat qollar
Mühərrik: MTU 8V199 TE20 (720 at gücü)
Maksimal sürət: yolda 103 km/saat
Hərəkət məsafəsi: təxminən 650 km
Silahlanma: geniş şəkildə dəyişir, 12,7 mm və ya 7,62 mm pulemyot, 30 mm top, minaatanlar, raket buraxılış qurğuları daşıya bilər
Ekipaj: variantdan asılı olaraq adətən 2-7 nəfər
Rusiya ələ keçirilmiş NATO texnikasını Çinlə paylaşa bilər
Çinlilərin alman “Boxer” zirehli personal daşıyıcısının modul dizaynını bu qədər dəqiqliklə necə kopyaladığı hələ də sirr olaraq qalır. Axı Çinin Almaniya tərəfindən istehsal olunan bu zirehli maşını rəsmi şəkildə aldığına dair heç bir qeyd yoxdur.
Maraqlı məqam da məhz buradan başlayır.
Yanvarın 14-də Berlin “Army Recognition” adlı digər müdafiə sənayesi nəşrinə istinadən bildirib ki, “mobil atəş idarəetmə mərkəzi ilə inteqrasiya olunmuş doqquz ədəd “Boxer” RCT30 piyada döyüş maşını Ukraynaya təhvil verilib”. Bu maşınlar Ukrayna tərəfindən komanda-idarəetmə və yerüstü pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı əməliyyatlar kimi çox xüsusi vəzifələr üçün istifadə edilməli idi.
Son 12 ay ərzində bu doqquz zirehli maşının taleyi ilə bağlı media məlumatları olduqca qeyri-müəyyəndir. “Army Recognition” kimi mənbələr yalnız sistemlərin ilin əvvəlində Ukraynaya çatdırıldığını göstərir. Bundan sonra həmin doqquz maşınla bağlı ictimaiyyətə açıq heç bir əlavə məlumat yayılmayıb.
Bu, sırf ehtimaldır, lakin mümkündür ki, bu Almaniya istehsalı maşınlardan ən azı bir neçəsi Ukraynada cəbhə xətti boyunca gedən şiddətli döyüşlər zamanı Rusiya qüvvələri tərəfindən ələ keçirilib. NATO tərəfindən verilən bir çox texnikanın Rusiya tərəfindən ələ keçirilməsi hallarında olduğu kimi, bu “Boxer” maşınlarının da Rusiyaya aparılması və oradan ya Çin müdafiə istehsalçıları ilə paylaşılması, ya da onlara satılması mümkündür. Nəticədə isə Çin istehsalçıları Baotou Sənaye Zonasında “Boxer”in surətini hazırlayıblar.
Əgər Çin alman “Boxer”ini birbaşa Almaniyadan almayıbsa, bu dizaynı başqa necə əldə edə bilərdi? Yalnız layihə sənədlərinin oğurlanması ilə bu qədər keyfiyyətli surətin hazırlanması inandırıcı görünmür. Daha məntiqli ssenari üçüncü tərəfin sistemi Çinlə paylaşmasıdır. Həmin üçüncü tərəf isə Çinlə sıx müttəfiq olan və NATO sistemlərinin daxili quruluşunu öyrənməkdə maraqlı olan Rusiya ola bilər.
Çin surətləri Almaniya üçün ciddi problemdir
Bu mürəkkəb alman zirehli personal daşıyıcısının necə əldə edilməsindən asılı olmayaraq, fakt budur ki, Çin onu ən azı zahiri baxımdan kopyalayıb və indi “Boxer”in və ona dəstək verən avadanlıqların qiymətini aşağı salmaq üçün öz surətlərindən istifadə edəcək.
Bu isə nəticə etibarilə Almaniyanın bu konkret sistem üzrə qlobal silah ixracı bazarındakı rəqabət üstünlüyünə zərər vuracaq və Çin müdafiə istehsalçılarına üstünlük qazandıracaq.
Kim bilir, Ukraynada Rusiya tərəfindən ələ keçirilən və Pekinlə paylaşılan daha hansı qabaqcıl NATO sistemləri var?
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
